Satış sözleşmesi noter onayı olmadan geçerli olur mu ?

Aylin

New member
4. NOTER ONAYI OLMADAN İMZALANAN SÖZLEŞME HİÇBİR İŞE YARAMAZ MI?

İşte forumlarda tartışmanın alevlendiği yer burası!

Bir taraf, “Noterde yapılmadıysa çöpe at.” diyor. Diğer taraf, “İki kişinin imzası varsa her türlü geçerlidir.” diye karşılık veriyor. İkisi de bütün durumlar için doğru bir şey söylemiyor.

Bir sözleşmenin noter onayı olmadan düzenlenmiş olması, onun mutlaka geçersiz olduğu anlamına gelmez. Önemli olan, yapılan işlemin kanunen özel bir şekle tabi olup olmadığıdır.

Örneğin, bir kişi ikinci el telefonunu başka bir kişiye satarken yazılı bir belge hazırlamışsa noter onayının bulunmaması genellikle sorun değildir. Fakat aynı yaklaşımı taşınmaz satışına veya noter aracılığıyla yapılması gereken araç devrine uygulamak doğru olmaz.

Üstelik bir belgenin geçerli bir sözleşme oluşturması ile mahkemede ispat aracı olarak kullanılabilmesi de farklı meselelerdir.

Bazı belgeler tarafların ne üzerinde anlaştığını gösterebilir. Banka dekontları, mesajlaşmalar, e-postalar ve teslim tutanakları da olayın özelliklerine göre delil değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Bununla birlikte bu belgelerin bulunması, kanunun aradığı geçerlilik şartlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Örneğin, bir taşınmazın satışı için gereken resmî şekil yerine getirilmemişse, “Ama WhatsApp yazışmalarımız var!” demek tek başına eksikliği gidermez. Yazışmaların delil olarak değerlendirilmesiyle mülkiyet devrinin gerçekleşmesi aynı şey değildir.

Diğer taraftan, şekil şartı aranmayan bir satışta taraflardan birinin borcunu yerine getirmemesi hâlinde yazılı belge, ödeme kaydı ve teslim kanıtları uyuşmazlığın çözümüne yardımcı olabilir.

Burada asıl soru şudur: Elinizdeki belge yalnızca tarafların konuştuğunu mu gösteriyor, yoksa kanunun geçerli bir sözleşme için aradığı bütün koşulları da karşılıyor mu?

5. KADINLAR VE ERKEKLER SATIŞ SÖZLEŞMESİNE NASIL YAKLAŞIYOR? HERKESİN STRATEJİSİ FARKLI!

Bir forum yazısı düşünün: Konu satış sözleşmesi, yorumlar ise küçük bir hukuk konferansına dönüşmüş.

Mert, satın alacağı otomobil için fiyat karşılaştırma tablosu hazırlamış. Aracın kilometresi, bakım geçmişi, piyasa değeri ve masrafları tek tek listelenmiş. Ona göre iyi bir alışveriş, riskleri önceden hesaplayıp mümkün olduğunca az sürprizle karşılaşmaktır.

Elif ise aynı alışverişte satıcının verdiği bilgilerin tutarlı olup olmadığına dikkat ediyor. Araçta bir sorun çıkarsa karşı tarafın nasıl davranacağını, iletişimin açık olup olmadığını ve anlaşmazlık yaşanırsa çözüm bulunup bulunamayacağını düşünüyor.

Peki, hangisi doğru yapıyor?

Aslında ikisi de önemli bir noktayı yakalıyor. Mert'in hesapları maddi riskleri azaltabilir; Elif'in iletişim ve güven konusundaki dikkatiyse ileride ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların önüne geçebilir. Üstelik Mert'in insan ilişkilerine önem vermemesi veya Elif'in sayısal analiz yapmaması gibi bir zorunluluk yok. Bu özellikler cinsiyetten çok kişisel deneyim, alışkanlık ve karakterle ilgilidir.

Başka bir örnek verelim. Deniz, satış sözleşmesini imzalamadan önce her maddesini okuyor, teslim tarihini belirliyor ve ödemeyi aşamalara bölmeyi öneriyor. Eşi Can ise satıcının uzun süredir tanıdıkları biri olduğunu hatırlatıyor ve işlemi gereksiz yere zorlaştırmamak gerektiğini düşünüyor.

Deniz'in dikkatli davranması güvensizlik anlamına gelmez. Can'ın karşı tarafa güvenmesi de mutlaka düşüncesiz olduğu anlamına gelmez. Fakat iyi niyet, hukuki kontrolün yerine geçmez.

İdeal yaklaşım, güveni korurken riskleri de yönetmektir.

Bir satış işleminde şu sorular birlikte sorulabilir:

- Satıcının mal üzerinde tasarruf yetkisi var mı?

- Satış bedeli ve ödeme yöntemi açıkça belirlenmiş mi?

- Teslim tarihi ve koşulları belli mi?

- Ayıp, hasar veya eksik çıkarsa nasıl hareket edilecek?

- İşlem için noter, tapu veya başka bir resmî makamın katılımı gerekiyor mu?

Bunlar yalnızca bir tarafın değil, her iki tarafın da yararına olan sorulardır. Çünkü sağlam bir sözleşme, taraflardan birini köşeye sıkıştırmak için değil, her iki tarafın haklarını ve yükümlülüklerini anlaşılır hâle getirmek için hazırlanır.

6. KAPORA VERDİM AMA NOTERE GİTMEDİK: PARAMI GERİ ALABİLİR MİYİM?

Şimdi gelelim insanların uykusunu kaçıran soruya.

Diyelim ki bir ev satın almak için 100.000 TL kapora verdiniz. Taraflar arasında bir belge imzalandı, ancak tapuda devir yapılmadı. Bir süre sonra satıcı satıştan vazgeçti. Ne olacak?

Öncelikle kapora adı verilen ödemenin hukuki niteliğine bakmak gerekir. Halk arasında kapora, cayma parası, ön ödeme ve bağlanma parası gibi ifadeler bazen birbirinin yerine kullanılır. Oysa hukuki sonuçları her zaman aynı değildir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 177. maddesi, sözleşme yapılırken verilen paranın, aksine sözleşme veya yerel âdet bulunmadıkça, cayma parası değil bağlanma parası sayılacağını düzenler. Kanunun 178. maddesi ise cayma parasına ilişkin özel hükümler içerir.

Dolayısıyla yalnızca dekont açıklamasına “kapora” yazılmış olması, her durumda paranın yanacağı veya iki katının geri alınabileceği anlamına gelmez. Tarafların anlaşması, ödemenin amacı, sözleşmenin hukuki niteliği ve varsa geçerlilik sorunları birlikte değerlendirilmelidir.

Taşınmaz satışlarında ayrıca resmî şekil şartı önem taşır. Gerekli şekle uyulmadan yapılan bir işlemde kaporanın iadesi konusu, otomatik bir kuralla her olay için aynı şekilde çözülemez. Ödemenin hangi hukuki temelde yapıldığı ve olayın diğer koşulları değerlendirilmelidir.

Böyle bir durumda şu belgeleri saklamak faydalıdır:

- Banka dekontları ve ödeme kayıtları.

- Taraflar arasındaki mesajlar ve e-postalar.

- İmzalanmış belgeler ve varsa ek protokoller.

- Ödemenin hangi amaçla yapıldığını gösteren kayıtlar.

- Satışın neden gerçekleşmediğine ilişkin yazışmalar.

Özellikle yüksek tutarlı ödemelerde, para göndermeden önce hukuki durumu kontrol ettirmek çok daha güvenlidir. Çünkü sonradan para iadesi talep etmek, baştan doğru işlem yapmaktan daha zahmetli olabilir.

Bir de şu soruyu düşünün: Bir işlem için ödediğiniz para, gerçekten anlaşmanın şartlarını güvenceye mi alıyor, yoksa yalnızca karşı tarafın sözlü vaadine mi dayanıyor?

Bu sorunun cevabı, bazen yüzlerce sayfalık tartışmayı daha başlamadan önleyebilir.

7. NOTER ONAYI İLE NOTERDE DÜZENLEME AYNI ŞEY Mİ?

Bu ayrıntı çoğu zaman gözden kaçıyor. Oysa hukuki açıdan oldukça önemli.

Noterlik işlemlerinde imza onayı ile bir belgenin noter tarafından düzenlenmesi aynı işlem değildir. İmza onayında esas olarak imzanın ilgili kişiye ait olduğu doğrulanır. Düzenleme şeklindeki noter işlemlerinde ise belge, kanunun öngördüğü usulle noter tarafından hazırlanır.

Hangi işlemin gerekli olduğu, ilgili mevzuata ve yapılan sözleşmenin türüne göre belirlenir.

Örneğin, taşınmaz satış vaadi sözleşmesinde kanunun aradığı resmî şekil bakımından yalnızca imzanın onaylanması yeterli kabul edilemez; sözleşmenin uygun resmî şekilde düzenlenmesi gerekir.
 
Üst