Aylin
New member
Öte yandan başka bir kullanıcı için mesele yalnızca emicilik değildir. Havlunun cilde temas hissi, banyodan sonra sağladığı rahatlık, aile içinde ortak kullanım alışkanlıkları, plajda veya hamamda taşıma kolaylığı gibi sosyal faktörler daha önemli olabilir. Bunlar da yine yalnızca kadınlara özgü değildir.
Dolayısıyla iki bakış açısını birleştirmek daha anlamlıdır:
Nicel soru: Peştemal ne kadar su emiyor ve ne kadar sürede kuruyor?
İnsani soru: Kullanıcı bu performansı günlük yaşamında yeterli buluyor mu?
İyi bir tekstil ürünü değerlendirmesi ikisini birbirinden ayırmamalıdır.
Peştemal Gerçekten Havludan Daha Hijyenik mi?
Bu konuda internette sıkça “Peştemal daha hızlı kuruduğu için antibakteriyeldir” gibi oldukça kesin ifadeler görülebiliyor. Burada dikkatli olmak gerekiyor.
Hızlı kuruma ile antibakteriyel özellik aynı şey değildir.
Bir kumaşın mikroorganizmaların çoğalmasına elverişli olup olmadığı; nem miktarı, sıcaklık, lif özellikleri, kirleticiler, yıkama koşulları ve kullanım sıklığı gibi birçok faktöre bağlıdır.
Peştemalin daha hızlı kuruması, kumaşın uzun süre ıslak kalmasını azaltabilecek pratik bir avantajdır. Ancak bundan doğrudan “peştemal antibakteriyeldir” sonucunu çıkarmak bilimsel olarak fazla iddialı olur.
2013 tarihli peştemal araştırmasında da ürünün hafiflik ve emicilik avantajları vurgulanırken, hızlı kuruma gibi özelliklerin kullanım açısından önemli olduğu belirtilmiştir. Textile
Dolayısıyla “hijyen açısından kesinlikle daha iyi” demek yerine “hızlı kuruma, bazı kullanım koşullarında hijyen yönetimini kolaylaştırabilir” demek çok daha temkinli ve bilimsel bir ifadedir.
Yıkandıkça Peştemalin Performansı Değişir mi?
Bu da gözden kaçan önemli bir nokta.
1958 yılında Murphy ve Macormac tarafından yayımlanan klasik bir Textile Research Journal araştırmasında 11 farklı pamuklu havlu örneği 100 yıkama döngüsüne kadar incelenmiştir. Araştırmada emilim kapasitesinin ilk yıkamalardan sonra belirgin şekilde arttığı, yaklaşık ilk 10 yıkamadan sonra değişimin daha sınırlı hale geldiği görülmüştür. Ayrıca nihai emilim ile kumaş ağırlığı arasında ilişki bulunmuştur. Sage Journals
Bu çalışma doğrudan peştemal üzerine yapılmış değildir; dolayısıyla sonuçları peştemale birebir aktarmak doğru olmaz. Ancak tekstil ürünlerinde kullanım ve yıkama geçmişinin performansı etkileyebildiğini göstermesi açısından değerlidir.
Bu yüzden yeni satın alınmış, sert apreli bir peştemal ile uzun süre kullanılmış ve defalarca yıkanmış bir peştemali karşılaştırmak bile farklı sonuçlar verebilir.
Evde Küçük Bir Bilimsel Deney Yapılabilir mi?
Bence konunun en eğlenceli kısmı burada başlıyor.
Elinizde bir peştemal ve klasik bir havlu varsa, ikisini bilimsel olarak karşılaştırabilirsiniz. Öncelikle her iki kumaştan aynı büyüklükte parçalar kesmek gerekir. Daha sonra kuru ağırlıkları hassas bir terazide ölçülür.
Ardından aynı miktarda suyla ve aynı süreyle temas ettirilip tekrar tartılabilir.
Basit hesaplama şu şekilde yapılabilir:
Emilen su miktarı = Islak ağırlık − Kuru ağırlık
Daha anlamlı bir karşılaştırma için:
Özgül emicilik = Emilen su miktarı / Kuru kumaş ağırlığı
Sonrasında iki kumaşı aynı ortamda asıp belirli aralıklarla tartarak kuruma eğrisi oluşturabilirsiniz.
Bu yöntem laboratuvar testlerinin yerini tutmaz. Suyun sıcaklığı, ortam nemi, hava akımı, kumaşın sıkılması ve numune boyutu gibi değişkenler kontrol edilmelidir. Profesyonel çalışmalarda ise damla testi, batma süresi, kılcal yükselme ve standart su emicilik testleri gibi yöntemler kullanılır. Peştemal araştırmasında kullanılan droplet, sinking time ve wicking height testleri buna iyi bir örnektir. Textile
Sonuç: Peştemal Havlu Olarak Kullanılır mı?
Bilimsel veriler ışığında cevap evet, peştemal havlu olarak kullanılabilir.
Üstelik bunun yalnızca geleneksel bir alışkanlık olmadığı, tekstil mühendisliği açısından da açıklanabilir bir temeli olduğu görülüyor. Özellikle pamuklu ve uygun dokuma yapısına sahip peştemaller, deneysel çalışmalarda klasik düz dokumalardan daha iyi emicilik göstermiş ve havlu kumaşların performansına yaklaşmıştır. Textile
Ancak “peştemal her açıdan havludan üstündür” demek de aynı derecede hatalı olur.
Klasik havlu: Daha hacimli, yumuşak ve yüksek su tutma kapasitesine sahip olabilir.
Peştemal: Daha hafif, taşınması kolay ve genellikle daha hızlı kuruyan bir alternatif olabilir.
Seyahat, spor salonu, plaj, hamam ve küçük banyolarda peştemalin düşük ağırlığı ciddi bir avantaj haline gelebilir. Öte yandan çok yoğun su emiliminin gerektiği durumlarda kalın havlu daha konforlu bulunabilir.
Sonuçta “hangisi daha iyi?” sorusunun tek bir cevabı yok. Daha doğru soru “Hangi koşulda hangisi daha verimli?”
Sizce bir havluyu değerlendirirken daha önemli kriter hangisi: tek seferde mümkün olduğunca fazla su emmesi mi, yoksa emdikten sonra hızlı kuruması mı? Bir de kendi kullandığınız peştemal ve havluları tartarak aynı deneyi yapsanız sonuçların beklentinizden farklı çıkabileceğini düşünüyor musunuz?
Kaynaklar ve Araştırmalar
1. Keskin, R., Palamutcu, S., Kara, S. - Absorbency Characteristics of Peshtamals: Traditional Turkish Woven Clothes. Pamukkale University, Department of Textile Engineering. Textile
2. Cruz, J. ve ark. - Study of Moisture Absorption Characteristics of Cotton Terry Towel Fabrics. Procedia Engineering, 2017, 200:389–398. ScienceDirect
3. Sekerden, F. - A Comparative Analysis of Towels Produced from Twisted and Twistless Cotton Pile Yarns in Terms of Absorptive Capacity and Flexural Rigidity. Journal of Engineered Fibers and Fabrics, 2015. Sage Journals+1
4. Önal, L., Arslan, C., Paşayev, N. - Relation between Structural Parameters and Drying Properties of Cotton Knitted Fabrics. Tekstil ve Konfeksiyon, 2013. Istanbul Technical University
5. Buras, E. M., Goldthwait, C. F., Kraemer, R. M. - Measurement and Theory of Absorbency of Cotton Fabrics. Textile Research Journal, 1950. Sage Journals
6. Murphy, B. G., Macormac, A. R. - The Absorbency of Terry Towels: Part I: Effect of Home Laundering. Textile Research Journal, 1958. Sage Journals
7. Yılmaz, B. - Türk Hamam Kültüründe Peştamalın Yeri ve Teknik Özelliklerinin Günümüz Şartlarına Uyarlanması. Akdeniz Sanat, 2013. DergiPark
Dolayısıyla iki bakış açısını birleştirmek daha anlamlıdır:
Nicel soru: Peştemal ne kadar su emiyor ve ne kadar sürede kuruyor?
İnsani soru: Kullanıcı bu performansı günlük yaşamında yeterli buluyor mu?
İyi bir tekstil ürünü değerlendirmesi ikisini birbirinden ayırmamalıdır.
Peştemal Gerçekten Havludan Daha Hijyenik mi?
Bu konuda internette sıkça “Peştemal daha hızlı kuruduğu için antibakteriyeldir” gibi oldukça kesin ifadeler görülebiliyor. Burada dikkatli olmak gerekiyor.
Hızlı kuruma ile antibakteriyel özellik aynı şey değildir.
Bir kumaşın mikroorganizmaların çoğalmasına elverişli olup olmadığı; nem miktarı, sıcaklık, lif özellikleri, kirleticiler, yıkama koşulları ve kullanım sıklığı gibi birçok faktöre bağlıdır.
Peştemalin daha hızlı kuruması, kumaşın uzun süre ıslak kalmasını azaltabilecek pratik bir avantajdır. Ancak bundan doğrudan “peştemal antibakteriyeldir” sonucunu çıkarmak bilimsel olarak fazla iddialı olur.
2013 tarihli peştemal araştırmasında da ürünün hafiflik ve emicilik avantajları vurgulanırken, hızlı kuruma gibi özelliklerin kullanım açısından önemli olduğu belirtilmiştir. Textile
Dolayısıyla “hijyen açısından kesinlikle daha iyi” demek yerine “hızlı kuruma, bazı kullanım koşullarında hijyen yönetimini kolaylaştırabilir” demek çok daha temkinli ve bilimsel bir ifadedir.
Yıkandıkça Peştemalin Performansı Değişir mi?
Bu da gözden kaçan önemli bir nokta.
1958 yılında Murphy ve Macormac tarafından yayımlanan klasik bir Textile Research Journal araştırmasında 11 farklı pamuklu havlu örneği 100 yıkama döngüsüne kadar incelenmiştir. Araştırmada emilim kapasitesinin ilk yıkamalardan sonra belirgin şekilde arttığı, yaklaşık ilk 10 yıkamadan sonra değişimin daha sınırlı hale geldiği görülmüştür. Ayrıca nihai emilim ile kumaş ağırlığı arasında ilişki bulunmuştur. Sage Journals
Bu çalışma doğrudan peştemal üzerine yapılmış değildir; dolayısıyla sonuçları peştemale birebir aktarmak doğru olmaz. Ancak tekstil ürünlerinde kullanım ve yıkama geçmişinin performansı etkileyebildiğini göstermesi açısından değerlidir.
Bu yüzden yeni satın alınmış, sert apreli bir peştemal ile uzun süre kullanılmış ve defalarca yıkanmış bir peştemali karşılaştırmak bile farklı sonuçlar verebilir.
Evde Küçük Bir Bilimsel Deney Yapılabilir mi?
Bence konunun en eğlenceli kısmı burada başlıyor.
Elinizde bir peştemal ve klasik bir havlu varsa, ikisini bilimsel olarak karşılaştırabilirsiniz. Öncelikle her iki kumaştan aynı büyüklükte parçalar kesmek gerekir. Daha sonra kuru ağırlıkları hassas bir terazide ölçülür.
Ardından aynı miktarda suyla ve aynı süreyle temas ettirilip tekrar tartılabilir.
Basit hesaplama şu şekilde yapılabilir:
Emilen su miktarı = Islak ağırlık − Kuru ağırlık
Daha anlamlı bir karşılaştırma için:
Özgül emicilik = Emilen su miktarı / Kuru kumaş ağırlığı
Sonrasında iki kumaşı aynı ortamda asıp belirli aralıklarla tartarak kuruma eğrisi oluşturabilirsiniz.
Bu yöntem laboratuvar testlerinin yerini tutmaz. Suyun sıcaklığı, ortam nemi, hava akımı, kumaşın sıkılması ve numune boyutu gibi değişkenler kontrol edilmelidir. Profesyonel çalışmalarda ise damla testi, batma süresi, kılcal yükselme ve standart su emicilik testleri gibi yöntemler kullanılır. Peştemal araştırmasında kullanılan droplet, sinking time ve wicking height testleri buna iyi bir örnektir. Textile
Sonuç: Peştemal Havlu Olarak Kullanılır mı?
Bilimsel veriler ışığında cevap evet, peştemal havlu olarak kullanılabilir.
Üstelik bunun yalnızca geleneksel bir alışkanlık olmadığı, tekstil mühendisliği açısından da açıklanabilir bir temeli olduğu görülüyor. Özellikle pamuklu ve uygun dokuma yapısına sahip peştemaller, deneysel çalışmalarda klasik düz dokumalardan daha iyi emicilik göstermiş ve havlu kumaşların performansına yaklaşmıştır. Textile
Ancak “peştemal her açıdan havludan üstündür” demek de aynı derecede hatalı olur.
Klasik havlu: Daha hacimli, yumuşak ve yüksek su tutma kapasitesine sahip olabilir.
Peştemal: Daha hafif, taşınması kolay ve genellikle daha hızlı kuruyan bir alternatif olabilir.
Seyahat, spor salonu, plaj, hamam ve küçük banyolarda peştemalin düşük ağırlığı ciddi bir avantaj haline gelebilir. Öte yandan çok yoğun su emiliminin gerektiği durumlarda kalın havlu daha konforlu bulunabilir.
Sonuçta “hangisi daha iyi?” sorusunun tek bir cevabı yok. Daha doğru soru “Hangi koşulda hangisi daha verimli?”
Sizce bir havluyu değerlendirirken daha önemli kriter hangisi: tek seferde mümkün olduğunca fazla su emmesi mi, yoksa emdikten sonra hızlı kuruması mı? Bir de kendi kullandığınız peştemal ve havluları tartarak aynı deneyi yapsanız sonuçların beklentinizden farklı çıkabileceğini düşünüyor musunuz?
Kaynaklar ve Araştırmalar
1. Keskin, R., Palamutcu, S., Kara, S. - Absorbency Characteristics of Peshtamals: Traditional Turkish Woven Clothes. Pamukkale University, Department of Textile Engineering. Textile
2. Cruz, J. ve ark. - Study of Moisture Absorption Characteristics of Cotton Terry Towel Fabrics. Procedia Engineering, 2017, 200:389–398. ScienceDirect
3. Sekerden, F. - A Comparative Analysis of Towels Produced from Twisted and Twistless Cotton Pile Yarns in Terms of Absorptive Capacity and Flexural Rigidity. Journal of Engineered Fibers and Fabrics, 2015. Sage Journals+1
4. Önal, L., Arslan, C., Paşayev, N. - Relation between Structural Parameters and Drying Properties of Cotton Knitted Fabrics. Tekstil ve Konfeksiyon, 2013. Istanbul Technical University
5. Buras, E. M., Goldthwait, C. F., Kraemer, R. M. - Measurement and Theory of Absorbency of Cotton Fabrics. Textile Research Journal, 1950. Sage Journals
6. Murphy, B. G., Macormac, A. R. - The Absorbency of Terry Towels: Part I: Effect of Home Laundering. Textile Research Journal, 1958. Sage Journals
7. Yılmaz, B. - Türk Hamam Kültüründe Peştamalın Yeri ve Teknik Özelliklerinin Günümüz Şartlarına Uyarlanması. Akdeniz Sanat, 2013. DergiPark